ιδέες, λέξεις, Αριστερά

(Με αφορμή το κείμενο «ΕΚΛΟΓΕΣ: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» του σ. Παπαθανασίου .Σ – Συμβολή στο διάλογο που συνήθως…δεν γίνεται)

Α. Στο εν λόγω κείμενο επιχειρείται να δειχθεί ότι το καλό εκλογικό αποτέλεσμα του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. μπορεί να ερμηνευθεί εκτός της εξηγητικής θεώρησης της λεγόμενης «αριστερής στροφής» του ΣΥΝ, η οποία απορρίπτεται. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιείται ένα εξηγητικό σχήμα το οποίο όμως θεωρώ ότι είναι, επιεικώς, μη επαρκές . Η αδυναμία στην επιχειρηματολογία του που οδηγεί σχεδόν σε αντίφαση είναι όταν π.χ. υποστηρίζει ότι οι νέοι ψηφοφόροι του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. επικρότησαν «όλες τις «ψυχές» της δικής μας Αριστεράς» δηλαδή «όλες τις συνιστώσες του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ.» αλλά βεβαίως και τα «ρεύματα του ΣΥΝ».Εάν κανείς εξαιρέσει το πρώτο σκέλος, εφόσον προφανώς οδηγεί στην απορριπτέα «αριστερή στροφή», απομένει το δεύτερο, για να εκφράσει αυτήν την «πολυψυχικότητα». Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει εδώ είναι γιατί δεν εκφράστηκε παλαιότερα αυτή η εκλογική προτίμηση, εφόσον υποτίθεται υπήρχε στον ΣΥΝ μεγαλύτερη «πολυψυχικότητα», σύμφωνα με την κατηγορία που υπάρχει σήμερα ότι έχει αυξηθεί ( πέρα από τον παράγοντα της συμμετοχής του ΣΥΝ στον ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. ) μία πλειοψηφική «μονοψυχικότητα». Μία πιθανή απάντηση θα μπορούσε να ήταν η προσφυγή στην «πολιτική συγκυρία» (δηλαδή στην αντιδικομματική κοινωνική τάση), η οποία όμως έτσι ισχυροποιείται αρκετά ως εξηγητικός παράγοντας κάτι που απορρίπτεται από το κείμενο με την ισχυρή του μορφή. Μια άλλη πιθανή απάντηση θα ήταν βέβαια να δεχθούμε ότι παλαιότερα δεν υπήρχε μία ενισχυμένη «πολυψυχικότητα» αλλά αντίθετα μία άλλη «μονοψυχικότητα», η οποία δεν είχε γίνει αποδεκτή από τα συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα. Το τελευταίο όμως έμμεσα οδηγεί και πάλι στην εξηγητική θεώρηση της «αριστερής στροφής» όσον αφορά στο ΣΥΝ, η οποία όμως, όπως είπαμε, δεν υιοθετείται από το κείμενο. Τελικά η τελευταία (παρά την έντονη μετεκλογική φιλολογία γύρω από τη διάκριση «διαμαρτυρία»-«επιδοκιμασία») είναι η μόνη που αντιμετωπίζει με επιτυχία και το φαινόμενο της αύξησης της εκλογικής προτίμησης προς το ΚΚΕ, αλλά και προς το ΛΑ.Ο.Σ. αφού το τελευταίο κατά την κλασσική συνταγή επενδύει και καπηλεύεται τον αριστερό λόγο.

 

Β. Είναι αλήθεια ότι η λογοτεχνίζουσα και κυρίως η νεολογίζουσα διάθεση για έννοιες και φράσεις είναι θεμιτή (η τελευταία π.χ. γι` αυτούς που επιθυμούν να παράξουν θεωρία), κυρίως όταν υπάρχει γλωσσική ανάγκη να εκφραστούν νέα και πρωτόγνωρα πράγματα όπως είναι π.χ. νέα κοινωνικά υποκείμενα , καταστάσεις, διαδικασίες, ιδέες κτλ. Συνήθως αυτό το «νέο» συνίσταται σε μία γλωσσική (ανα-)συνδυαστική πράξη ήδη γνωστών εννοιών και όρων, με σκοπό την καλύτερη απόδοση των αντικειμένων της αναφοράς, δηλαδή των σημαινόμενων, αρκεί αυτή η γλωσσοποιητική διαδικασία να υπακούει σε δύο βασικές δεοντολογικές και συσχετιζόμενες προϋποθέσεις: να μην δημιουργεί μία ad hoc γλωσσική κατασκευή που γίνεται μόνον για να ικανοποιήσει κάποιες, συνήθως κρυφές, σκοπιμότητες, και να είναι όσο γίνεται σημασιολογικά διευκρινισμένη κυρίως στο επίπεδο αναφοράς της, δηλαδή να ισχύει ένα, έστω minimum, κριτήριο διυποκειμενικής επικοινωνίας και συνεννόησης.

Συνήθως αυτές επιβιώνουν ή προσπαθούν να επιβιώσουν μέσα από μία διαδικασία είδους γλωσσικής «φυσικής επιλογής», ανεξάρτητα από το αν καταφέρνουν τελικά να τηρήσουν τις δύο παραπάνω προϋποθέσεις. Αντίθετα μάλιστα παρατηρούμε ότι πολλές από αυτές, που ανήκουν στον χώρο της κοινωνικής και πολιτικής φιλολογίας, παραμένουν σκόπιμα, συχνά «αισθητική αδεία», πολύσημες, χαλαρά δομημένες και έτσι θολές.

Είναι προφανές ότι αυτές οι διαδικασίες αφορούν έντονα την σημερινή Αριστερά στις θεωρητικές αναλυτικοσυνθετικές της αναζητήσεις που σκοπεύουν πάντα στην αποτύπωση- έκφραση κοινωνικών κ.α. φαινομένων. Είναι επίσης εύλογο ότι το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται πιο έντονα στον λεγόμενο «εκσυγχρονιστικό» λόγο, ιδίως μάλιστα όταν αυτός εκφέρεται κάτω από το βάρος του «συνδρόμου του παρελθόντος» και του «τέλους της Ιστορίας», δηλαδή του πολιτικού αυτού ιδεολογήματος (made in U.S.A) που το ίδιο αποτελεί μία τέτοια (αναβιωμένη) κατασκευή παρά την όποια λογοτεχνική της απόχρωση.

Από το εν λόγω κείμενο μπορούμε επιλεκτικά να διακρίνουμε κάποιες τέτοιες κατασκευές όπως είναι οι παρακάτω εκφράσεις.

α) «Ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. με ένα νέο μίγμα πολιτισμικής Αριστεράς και σύγχρονων κοινωνικά ριζοσπαστικών χαρακτηριστικών, δημιούργησε…»

Το ερώτημα, εδώ, είναι αν αυτό αποτελεί απόπειρα ορισμού του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. ή τονίζει συμπληρωματικά κάποιες ιδιότητές του. Επίσης τι σημαίνει «πολιτισμική Αριστερά», εάν συνιστά παράλληλη έννοια π.χ. με την κοινωνική, την οικολογική Αριστερά κ.α., ή συνιστά περιέχουσα έννοια όλων των άλλων.

β) «Ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. παρά την διατήρηση πολλών αριστερών στερεοτύπων …

Τι σημαίνει αριστερό στερεότυπο και κυρίως ποια είναι αυτά που πρέπει να διατηρηθούν και ποια όχι

γ) «..αντιμετώπισης της νέου τύπου αστικής προβληματικότητας και διακινδύνευσης»

Απαιτούνται διευκρινίσεις για την «αστική προβληματικότητα», για τη «νέου» τύπου τέτοια, και για την (αστική;) «διακινδύνευση». Ποια είναι π.χ. η «παλαιού» τύπου ….Μήπως πρόκειται π.χ. για το αστικό κράτος πρόνοιας των μεταπολεμικών ευρωπαϊκών κοινωνιών ;

δ) «Από τη σκοπιά…του συνολικού εργαζόμενου και πολίτη».

Προφανώς εδώ απαιτείται σημασιολογική και παραδειγματοποιημένη διευκρίνηση του «συνολικού» εργαζόμενου και ποια είναι η νέα (ταξική) κοινωνικοπαραγωγική «γεωγραφία» στην οποία ανήκει ο όρος.

ε) «…να παράγουμε νέες ιδέες …που θα προκαλέσουν ρήξεις πολλές με το συστημικό μονόδρομο αλλά και με τις καθαγιασμένες διάχυτες νοοτροπίες χαμηλής απόδοσης…»

Η πρώτη διευκρίνιση αφορά σ` αυτόν το «συστημικό μονόδρομο», εάν δηλαδή εδώ υπονοείται εν γένει το καπιταλιστικό σύστημα ή ο σημερινός νεοφιλελεύθερος δρόμος που αυτό ακολουθεί. Στη τελευταία περίπτωση θα πρέπει να υποδειχθεί η άλλη εναλλακτική και προφανώς «ηπιότερη» διαδρομή που θα πρέπει να υιοθετήσει ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ.Η άλλη διευκρίνιση αφορά στην οικονομίστικη έννοια της «χαμηλής απόδοσης» που παράγει η σημερινή «καθαγιασμένη» πολιτική και κυρίως στο που αναφέρεται αυτή η απόδοση.

στ) Τέλος θεωρώ σχεδόν επικίνδυνη για την Αριστερά την άποψη που λέει ότι οι προβληματισμοί και τα συνακόλουθα «αισθήματα μειονεξίας» που απορρέουν από τη διαπίστωση ότι ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ. έχει έλλειμμα απεύθυνσης στα αγροτικά-εργατικά, σε αντίθεση με τα ανωτέρου μορφωτικού επιπέδου στρώματα, συνιστά «εργατοκρατία» (!)Ισοδύναμα τότε ο αντίστοιχος εύλογος προβληματισμός και το αίσθημα μειονεξίας για το έλλειμμα που όντως υπάρχει όσον αφορά π.χ. στους μετανάστες θα πρέπει να το ερμηνεύσουμε και να το χαρακτηρίσουμε «μεταναστοκρατία»(!)

 

Γ. Επειδή θεωρώ ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται εύκολα και αβασάνιστα ο «σκουπιδοτενεκές της Ιστορίας» και οι αφορισμοί περί «αγκυλώσεων του παρελθόντος» και «αριστερών στερεοτύπων», θα κλείσω παραθέτοντας μία άποψη παρμένη από ένα τέτοιο θρυλικό «στερεότυπο», ηλικίας 150 χρόνων,( άποψη η οποία νομίζω ότι ίσχυσε απόλυτα στις πρόσφατες «αρχηγικές» διαδικασίες του ΠΑ.ΣΟ.Κ) και που πιστεύω ότι δεν έχει θέση «στη δική μας Αριστερά»

«Ο αστικός σοσιαλισμός τότε μόνο παίρνει την έκφραση [ μορφή] που του αξίζει όταν καταντάει απλός ρητορισμός»

(Κομμουνιστικό Μανιφέστο, Μαρξ-Ένγκελς)

 

Δαγκλής Δημοσθένης

Μέλος ΠΕ Θεσσαλονίκης ΣΥΝ

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under απόψεις

Σχολιάστε

Συνδεθείτε για να δημοσιεύσετε το σχόλιο σας:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s